Print
   ΓΕΝΙΚΑ
.Αίγα 
.Κατσίκα,

.Γίδα,
Τρεις ονομασίες για το ένα από τα δυο είδη
των μικρών μηρυκαστικών,
τα οποία είναι πασίγνωστα:
.ως«γιδο-πρόβατα»
.όχι ως «αιγο-πρόβατα» ή
.«κατσι-κοπρόβατα»
Φαίνεται ότι οι φράσεις :
.Τι λες βρε γίδι;
.Που πας βρε γίδι;
.Τι θες βρε γίδι;
Επειδή απηχούν ένα μη παρεξηγήσιμο βαθμό
αφέλειας, κουταμάρας ή εξυπνακηδισμού,
βλακείας ή ηλιθιότητας
και αποσκοπούν στο:
.να επαναφέρουν τον «κατηγορούμενο» στη τάξη και
.όχι να τον προσβάλουν ή
.να τον μειώσουν
ΠΡΕΠΕΙ να έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στο:
.να επικρατήσει
.και να επιβληθει το «γιδο-»
ως πρώτο συνθετικό, παρά τις επίμονες προσπάθειες των νεοελλήνων
γλωσσολόγων της αρχαιολατρίας..
να εξελληνίσουν την ονομασία.
H κυριαρχία της λαϊκής γλώσσας είναι ολοκληρωτική :
.Το αρσενικό γίδι : Είναι πασίγνωστο ως τράγος
με όλα τα συμπαρομαρτούντα…
.Το κατσίκι: 
Αναφέρεται στα νεογέννητα αρσενικά και θηλυκά
.Το βετούλι-βετούλα:
στα αρσενικά-θηλυκά 12 –24 μηνών.
 Οι χρωματισμοί παίζουν αποφασιστικό ρόλο 
στις ιδιαίτερες ονομασίες
κάθε γίδας ξεχωριστά :

κόρμπα ή γκόρμπα.... : .....η μαύρη κατσίκα
γκιόσα ή γκέσα..... ..: ........η μαύρη με ασπροκίτρινη κοιλιά
μπάρτσα ........... ..:.......... .η ασπρόμαυρη
κανούτα ............ .............: η σταχτιά
κανέλλα ή γκάλπινη ....:.....:η καφετί
φλώρα ...............................η άσπρη
  Παρόλα αυτά , Πεντέμισι εκατομμύρια γίδια εκτρέφονται στη χώρα μας!
Ο μεγαλύτερος αριθμός από κάθε άλλη χώρα της Ενωμένης Ευρώπης  Και δεν έχει γίνει καμία απογραφή με σκοπό να γίνει κάποιος διαχωρισμός προκειμένου να καταγραφούν κάποιες φυλές.
Μέχρι σήμερα, 
Δεν μιλάμε για ελληνικές φυλές αιγών –γιδιών..
Αλλά για:
·τα ελληνικά γίδια
·τις ελληνικές κατσίκες
·την ελληνική αίγα..
με πληθώρα διαφορετικών τύπων και μορφών
ανάμεσα στους οποίους κυριαρχεί:
·ο τύπος της Βλάχικης γίδας
με μια μεγάλη παραλαλλακτικότητα
που απαντάται σε πολλά μέρη της χώρας.
Οι μόνοι τύποι αίγας που διεκδικούν τον αυτοπροσδιορισμό τους σαν ολοκληρωμένες φυλές είναι :
1.Η αίγα της Καρύστου
2.Η αίγα της Σκοπέλου
3.H εγχώρια της Κρήτης
Σύμφωνα με έρευνες και πληροφορίες τόσο του ευρωπαϊκού οργανισμού Save Foundation
όσο και ελληνικών πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και φορέων,
έχει καταγραφεί ένα μεγάλο εύρος διαφορετικών πληθυσμών
που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως διαφορετικές φυλές,
αφού βεβαίως προηγηθούν μελέτες προσδιορισμού των γενότυπων
Αυτοί οι πληθυσμοί είναι γνωστοί με το όνομα της κάθε περιοχής
και σύμφωνα με καταγραφές που έχουν γίνει αναφέρονται
οι τύποι ή οι ποικιλίες:
·Φολεγάνδρου,
·Αμοργού,
·Ηλείας,
·Βαλτετσίου (Πελοπόννησος),
·Ψαρόγκεσα (Βόρειος Πελοπόννησος),
·Μαρτίνα (Β. Πελοπόννησος/Καλάβρυτα),
·Ικαρίας,
·Κεφαλληνίας,
·Θάσου,
·Κρήτης
·Κρήτης Σφακίων,
·Αριδαίας,
·Ζάρκα (Β. Θεσσαλία),
·Μαύρη Ελληνική φυλή (Γκόρμπα) (Ήπειρος, Μακεδονία, Θεσσαλία),
·Ναυπάκτου,
·Περδικακίου Αιτ/νιας (μικρόσωμη),
·Παγκαίου,
·Σάμου (διάφοροι τύποι),
·Σκύρου,
 

                      goats.jpg

Οι Κατσίκες και το…. κατσικίσιο γάλα :
 Oι αίγες, 
Είναι τα μικρότερα
γαλακτοπαραγωγά μηρυκαστικά του πλανήτη,
Σε όλο τον πλανήτη:
-Εκτρέφονται:
.περισσότερα από 450 εκατομμύρια κεφαλές
-Παράγονται:
.4,5 εκατομμύρια τόνοι γάλα ετησίως
.1,2 εκατομμύριο τόνοι κατσικίσιο κρέας.
-Εκατομμύρια άνθρωποι:
καταναλίσκουν αποκλειστικά κατσικίσια γάλα και τα παράγωγά του.
-Το γίδινο γάλα αποτελεί:
.την βασική διατροφή αμέτρητων εκατομμυρίων ανθρώπων στις αγροτικές
και υπανάπτυκτες χώρες…
 -Η κατσίκα είναι:
.η «αγελάδα του φτωχού και του αδύναμου»
.διότι είναι το μόνο παραγωγικό ζώο που μπορεί να επιζήσει στις πιο
άγονες και απόκρημνες περιοχές του κόσμου,
.διότι είναι το μόνο παραγωγικό ζώο που σκαρφαλώνει στους θάμνους και
τα δένδρα για να βρει την τροφή που θα την μετατρέψει σε τόσο γάλα
όσο του επιτρέπουν οι γενετικές του καταβολές.
-Λίγες δεκαετίες πριν,
το κάθε ελληνικό νοικοκυριό της επαρχίας είχε:
.την δική κατσίκα του, την δική του αγελαδίτσα …την μικρή.
.απλή ανάμνηση για τους παλαιότερους αφού τώρα οι κατσίκες έχουν
υποκατασταθεί από τις προθήκες των φαρμακείων και των super markets
που διαλαλούν τα κονιοποιημένα γαλακτοπαρασκευάσματα των
βιομηχανιών τροφίμων..
-Παρ όλα αυτά,
το κατσικίσιο γάλα και τα προϊόντα του όχι μόνο:
.όχι μόνο δεν έχασαν το κοινό τους,
αλλά απεναντίας, βαίνει σταθερά ανοδικά η κατανάλωση
καθώς γίνονται ολοένα και πιο γνωστές οι ευεργετικές ιδιότητες τους
για τον ανθρώπινο οργανισμό.
-Γίνεται ιδιαίτερη χρήση του γάλακτος και των προϊόντων του από :
·Τους υπερήλικες
·Τους ασθενείς
·Τα μωρά
·Τα παιδιά που είναι αλλεργικά στο γάλα της αγελάδας
ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΓΙΔΙΝΟ ΓΑΛΑ ΤΟΣΟ ΚΑΛΟ
ΟΣΟ …ΤΟ ΕΠΑΙΝΟΥΝ;
Η κατσίκα Αμάθεια με το πλούσιο γάλα της «μεγάλωσε και ανέθρεψε» τον Δία όλα τα χρόνια κρύβονταν στο σπήλιο της Κρήτης κυνηγημένος από τον πατέρα του Κρόνο…
Στο κατσικίσιο γάλα και τυρί αναφέρονται πολλές φορές τα ομηρικά έπη
και με το πέρασμα των αιώνων μέχρι τις μέρες μας
σε περιόδους που τροφή ήταν δυσεύρετη
η κάθε οικογένεια είχε την δική της κατσίκα
για να εξασφαλίσει την διατροφή όλων των μελών της
σε πείσμα της έλλειψης ποικιλίας φαγητών και εδεσμάτων..
Γάλα,
γιαούρτι,
βούτυρο,
μυζήθρα,
τραχανάς ,
γαλατόπιτες
γέμιζαν το τραπέζι μεσημέρι-βράδυ.

…Και η θεά τύχη πάντοτε μεριμνούσε
να είναι αρσενικό το ένα από τα κατσίκια για να πάρει την θέση
του" οβελίας αμνού" του Πάσχα.

Πρόσφατα:
·Στην στα δίσεκτα της κατοχής το γάλα της κατσίκας
αποτελούσε το κύριο έδεσμα όχι μόνο για τα αγροτικά νοικοκυριά
αλλά και για τους έλληνες αστούς
που εγκατέλειπαν νηστικοί και εξαθλιωμένοι τα σπίτια,
για να βρουν καταφύγιο σε γνωστούς, φίλους και συγγενείς της υπαίθρου
προκειμένου να σώσουν τα παιδιά τους από την πείνα.
·Μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 1950 στην Ήπειρο
–καθαρά κτηνοτροφική περιοχή- εμείς οι αιωνόβιοι τώρα,
παιδιά των κτηνοτρόφων τότε με γάλα κατσίκας «αναθραφήκαμε».
Το γάλα των προβάτων από το προηγούμενο έτος ήταν υποθηκευμένο
να παραδίνεται στο έμπορο τυροκόμο.
Ούτε τον αγρό του την ώρα του αρμέγματος μπορούσε να προσεγγίσει κανείς.
·Στη δεκαετία του εξήντα,
η αποστολή της κατσίκας τροφού της οικογένειας πήρε τέλος.
Οι αγρότες των βουνών και των κάμπων
εγκατέλειψαν τις πατρογονικές εστίες
για να εισβάλουν στα αστικά κέντρα και στα Γερμανικά εργοστάσια..
·Σήμερα,
παρότι η κατσίκα έχει χάσει τον παραδοσιακό της ρόλο, δεν έπαψε
να κορφολογεί τους τρυφερούς βλαστούς των δένδρων και θάμνων
και την απίθανη πανίδα της ελληνικής υπαίθρου
ανεβάζοντας τον συνολικό γίδινο πληθυσμό στα 5,5 εκατομμύρια ,
ο οποίος μαζικά προσφέρει πολλών χιλιάδων τόνων γάλα(450000)
και 45000 τόνους κρέατος κατσικίσιου.
· Ο απίστευτα μεγάλος ο γίδινος πληθυσμός
-ξεπερνά κατά πολύ το μισό του πληθυσμού των προβάτων-
παρά την ερήμωση της υπαίθρου
είναι από μόνος του η μεγαλύτερη απόδειξη της μεγάλης αποδοχής
που απολαμβάνει το γίδινο γάλα και τα παράγωγά του.

Την από χιλιετηρίδων ευρεία αποδοχή του κατσικίσιου γάλακτος
ως του κορυφαίου ποιοτικά,
έρχεται τώρα η επιστήμη της χημείας, της βιοχημείας και της διατροφής
με πληθώρα μελετών,
να επιβεβαιώσει με κριτήριο και αποδείξεις ακαταμάχητες.
Αποδείξεις και τεκμήρια 
που πιστοποιούν την ανωτερότητα του γάλακτος της Αίγας.
Αποδείχθηκε με ακλόνητη επιστημονική τεκμηρίωση ότι:
-Το κατσικίσιο γάλα,
 Έχει παρόμοια σύνθεση με εκείνο της αγελάδας με αρκετές όμως ουσιώδεις διαφορές
που το καθιστούν ασυναγώνιστο:
·Λιγότερες πρωτεΐνες αλλά ποιοτικά ασύγκριτα καλύτερες
·Λιγότερα λιπίδια
·Λιπίδια και πρωτεΐνες χωνεύονται πολύ ευκολότερα
·Χαμηλότερη περιεκτικότητα λακτόζης
 που κάνει το γάλα πιο ελαφρύ και πιο εύπεπτο
με αποτέλεσμα να είναι αναντικατάστατο
για τους λάτρεις του κατσικίσιου γάλακτος
και για αρκετές ευπαθείς ομάδες καταναλωτικών.
·Περιέχει επίσης αρκετά μεγαλύτερο ποσοστό ινοσιτόλης,
που συμβάλει αποφασιστικά στον μεταβολισμό των λιπαρών οξέων
με συνέπεια να το καθιστά πιο εύπεπτο κα πιο ελαφρύ.
·Ενώ, το σε μεγάλη περιεκτικότητα ασβέστιο
 κατά την διαδρομή του μέσα στο έντερο
ενώνεται με περιττά για τον οργανισμό λίπη
δημιουργώντας σύμπλοκα εστέρων
τα οποία αποβάλλονται με τα κόπρανα.
·Οι πιο πρόσφατες έρευνες (Πανεπιστήμιο Davis) απέδειξαν ότι:
·Η αλλεργία που προκαλεί το αγελαδινό γάλα
οφείλεται στη πρωτεΐνη γαλακτοαλβουμίνη ,
·η οποία έχει τελείως διαφορετική δομή από εκείνη του κατσικίσιου.
Και είναι αυτή η διαφορά στη δομή της πρωτεΐνης
που κάνει το κατσικίσιο γάλα ασυναγώνιστο.

·Ωστόσο η επιστήμη ανέτρεψε αντίληψη πολλών δεκαετιών
που θεωρούσε το γάλα
ως μεγάλη και πολύ καλή πηγή ασβεστίου.
·Αποδείχτηκε ότι κατά τον βρασμό ή την παστερίωση του γάλακτος
καταστρέφεται το ένζυμο φωσφατάση
που εμπεριέχεται στο νωπό γάλα
και παίζει αποφασιστικό ρόλο στο μηχανισμό απορρόφησης του ασβεστίου.

Η σύσταση του κατσικίσιου γάλακτος
εξαρτάται κυρίως
 από την εποχή που αρμέγεται
και πολύ λιγότερο
από την φυλή του ζώου:

Την άνοιξη και το καλοκαίρι,
Η παραγόμενη ποσότητα είναι πολύ μεγαλύτερη με συνέπεια,
και η περιεκτικότητά του σε λίπος και πρωτεΐνες
να βρίσκονται σε χαμηλότερα επίπεδα:
Τους χειμερινούς μήνες το παραγόμενο γάλα είναι ποσοτικά λιγότερο
και περιέχει περισσότερο λίπος και πρωτεΐνες.
Βεβαίως στις οικόσιτες κατσίκες δεν παρατηρείται αυτή η απόκλιση
διότι διατρέφονται όλο το χρόνο με παρασκευαζόμενα σταθερά σιτηρέσια
και δεν εξαρτώνται από την χλωρομάζα των δένδρων και των θάμνων
 ΒΑΣΙΚΕΣ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 
ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΚΑΙ  ΖΩΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ  ΤΩΝ  ΑΙΓΩΝ …

Τα γίδια είναι τα πιο σχολαστικά, τα πιο ιδιόμορφα και τα πιο επιλεκτικά ζώα έναντι των λοιπών μηρυκαστικών ( βοοειδών , προβάτων κλπ) αναφορικά με την αναζήτηση της τροφής.. Τούτο έχει σαν συνέπεια να τσιμπολογούν τις κορυφές των βοσκήσιμων φυτών(κορυφολογούν) όταν φυσικά τους δίδεται αυτή η δυνατότητα και αποφεύγουν να αγγίξουν το υπόλοιπο τμήμα των φυτών. Αυτή η ιδιομορφία έχει ιδιαίτερη σπουδαιότητα για τα βόσκοντα γίδια (αποτελεί μεγάλο πλεονέκτημα τους ) διότι τα εξοπλίζει με την ικανότητα να επιλέγουν τις κορφάδες των φυτών , οι οποίες κορφάδες : εκτός του ότι αποτελούν το πιο τρυφερό και πιο γευστικό τμήμα των φυτών και για αυτό περιζήτητο… αποτελούν επίσης το πιο εύπεπτο κομμάτι τους και περιέχουν τις μεγαλύτερης ποσότητες πρωτεΐνης και ενέργειας του κάθε φυτού.. Αποτελούν δηλαδή το πιο θρεπτικό των βοσκήσιμων φυτών.. Και τα εξολοκλήρου σταβλισμένα γίδια εκδηλώνουν την ίδια «επιλεκτική συμπεριφορά» στους σανούς που τους προσφέρονται καθημερινά : Όταν ο προσφερόμενος σανός είναι καλής ποιότητας δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα διότι γίνεται ανάρπαστος αφού τον τρώνε με ευχαρίστηση.. Όταν όμως η ποιότητα δεν είναι καλή-και αυτό το διαπιστώνουν τα γίδια με την πρώτη ματιά- τότε αρχίζει το «τσιμπολόγημα». Ψάχνουν μέσα στη μάζα του σανού να βρουν τα πιο θρεπτικά και πιο «μαλακά» και ευλύγιστα τμήματα και πετάνε στο έδαφος τα πιο σκληρά, ξυλώδη ,δύσπεπτα ή και άπεπτα τμήματα (κοτσάνια). .Πολλές φορές αυτές οι απώλειες ξεπερνούν το 20-30% πέραν χωρίς να υπολογίζεται βεβαίως η χαμηλή πεπτικότητα του σανού που έχει καταναλωθεί… Πολλοί παραγωγοί για να αποφύγουν τη ρίψη του σανού στο έδαφος εφοδιάζονται με ειδικές ταΐστρες που εμποδίζουν τον σανό να πέφτει στο έδαφος ή προσφέρουν αλεσμένο σανό σε μορφή Ολικού Σιτηρεσίου ή σε πέλλετς με αποτέλεσμα τα ζώα να τρώνε όλη την χοντροειδή τροφή, χωρίς αυτό βεβαίως αυτό να συνεπάγεται την πλήρη αξιοποίηση της διότι ένα μεγάλο μέρος είναι χαμηλής πεπτικότητας.. Η καθημερινά ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗ ΤΡΟΦΗ από κάθε ζώο αυξάνεται όταν αυξάνονται οι πρωτεΐνες του σιτηρεσίου ,ενώ όταν αυξάνεται η ενέργεια μειώνεται η ποσότητα του καθημερινά προσλαμβανόμενου σιτηρεσίου.. Πάντως οι κύριοι παράγοντες που καθορίζουν την ποσότητα της τροφής που πρέπει να τρώνε τα παραγωγικά ζώα είναι: Η ενέργεια της τροφής, Η ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος, Το σωματικό βάρος . Η ποσότητα της τροφής εξαρτάται επίσης : Από τον αριθμό γέννας του κάθε ζώου, μεταξύ πρωτοτόκων και πολυτόκων μπορεί να φθάσει και το 40% Από την φυλή του κάθε ζώου που μπορεί να φθάσει και μέχρι το 15%.. Η ποσότητα της καθημερινά προσλαμβανόμενης τροφής φθάνει στο μεγαλύτερο ύψος της (5% του σωματικού βάρους) μεταξύ της 6ης και 8ης εβδομάδας της γαλακτοπαραγωγής , τότε δηλαδή που η ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος φθάνει στη κορυφή της παραγωγής για να ακολουθήσει μετά η βαθμιαία και ταυτόχρονη μείωση και των δύο (τροφής και γάλακτος). Σε ό,τι αφορά την γαλακτοπαραγωγή : · Φθάνει στη μέγιστη τιμή της στο μεσοδιάστημα της 6ης και 8ής εβδομάδας και αγγίζει ακόμη και τα 5-5,5 λίτρα την ημέρα στα ΤΟΠ ζώα.. και ακολουθεί μια πτώση κατά 10-15% για να σταθεροποιηθεί μετά σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο για κάποιο διάστημα και μετά η μείωση γίνεται με μεγαλύτερο ρυθμό μέχρι την πλήρη στέρεψη · Αρκετοί παραγωγοί κατορθώνουν να παρατείνουν την κορυφαία απόδοση αρκετά πέρα των 8 εβδομάδων αλλά και να επιβραδύνουν την αναπόφευκτη περαιτέρω συνεχή πτώση. · Η γαλακτική περίοδος στις υψηλογαλακτοπαραγωγικές φυλές διαρκεί 305 ημέρες με μέση απόδοση 2,5 κιλά την ημέρα .. · Η συνήθης όμως γαλακτοπαραγωγική περίοδος κυμαίνεται από 200 έως 250 ημέρες.. Ωστόσο οι προοδευτικοί, επίμονοι και πάντοτε επιστημονικά ενήμεροι παραγωγοί κατορθώνουν να υπερβούν κατά πολύ τους μέσους όρους και να αγγίξουν το μάξιμουμ των παραγωγικών παραμέτρων : · Γαλακτοπαραγωγική περίοδος 300 ημερών · Μέση γαλακτοπαραγωγή πάνω από 2,5 κιλά την ημέρα. · Μέγιστη δυνατή πολυδυμία · Μέγιστη δυνατή λιποπεριεκτικότητα Για την υλοποίηση όλων αυτών των παραμέτρων πρέπει πρώτα να έχουν εξασφαλιστεί : Προμήθεια πατρογονικών ζώων υψηλής γενετικής αξίας προερχόμενα από τις πέντε-έξι καλύτερες γαλακτοπαραγωγικές φυλές (Αλπίνες, Ζάανεν , Λαμάνχα, Τόγκεμπουγκ, Νούμπιαν, Μούρθια) χωρίς βεβαίως να αγνοούνται και οι πιο «εξελληνισμένες» φυλές της Σκοπέλου και της Δαμασκού… Άριστη ζωοτεχνική διαχείριση, Ορθολογική διατροφή. ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ…. Η ορθολογική χρήση των χοντροειδών τροφών και των συμπληρωματικών τροφών (συμπυκνωμένων καρπών) αποτελεί την σπουδαιότερη παράμετρο για την επίτευξη της μέγιστης δυνατής παραγωγικότητας και παραγωγής εφόσον βεβαίως το επιτρέπει το υπάρχον γενετικό υπόστρωμα του ζωικού πληθυσμού.. ΟΙ ΧΟΝΤΡΟΕΙΔΕΙΣ, χορηγούνται πάντοτε με κριτήριο την ποιότητα που είναι αναγκαία σε κάθε παραγωγικό στάδιο των ζώων : Χοντροειδείς μέτριας ποιότητας( πρωτεΐνες 10-12%) πρέπει να χορηγούνται: · σε ζώα μη παραγωγικά · σε αρσενικά εκτός περιόδου οχειών. · Βιτούλια · Γίδες σε ξηρά περίοδο. Η πλειοψηφία όμως των παραγωγών συνηθίζει να χορηγεί σανούς μέσης ή πολύ καλής ποιότητας σανούς ή ενσιρώματα. Χοντροειδείς τροφές πολύ καλής και άριστης ποιότητας(ΟΠ πάνω από 15%) πρέπει να χορηγούνται στα ζώα υψηλών αποδόσεων με ιδιαίτερη φροντίδα κατά την κορύφωση της γαλακτοπαραγωγής. Αναντίρρητα , η ποιότητα των χοντροειδών καθορίζει αποφασιστικά την ποιότητα και την ποσότητα των συμπυκνωμένων καρπών που πρέπει να συμπληρώσουν το ΟΛΙΚΟ ΣΙΤΗΡΕΣΙΟ.. Με δεδομένο ότι η Μεταβολιστέα Ενέργεια όλων σχεδόν των χοντροειδών τροφών – εκτός του άχυρου- που χρησιμοποιούνται στη χώρα μας, δεν έχει μεγάλες διακυμάνσεις ( 2-3 MJτο πολύ) είναι οι ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ που περιέχονται σε αυτές ο κύριος παράγων που καθορίζει την σύνθεση :

% Πρωτεΐνες  χοντροειδών

                  Πρωτεΐνες καρπών

 

    Υψηλή γαλακτοπαραγωγή

     Χαμηλή γαλακτοπαραγωγή

  Άνω      15 %

         14%

       12%

          12-15%

         16%

       14%

          10-12%

         18%

       16%

   Κάτω    10%    

          20%

       18%

  
Από τον παραπάνω πίνακα διαβάζουμε :
α. Στα ζώα υψηλής γαλακτοπαραγωγής:
•Όταν οι πρωτεΐνες  των χοντροειδών είναι πάνω από 15% ,
τότε οι πρωτεΐνες των καρπών πρέπει να φτάνουν στο 14%
•Όταν οι πρωτεΐνες των χον/δών είναι 12-15%, 
τότε οι πρωτεΐνες των καρπών πρέπει να είναι 16%, 
•Όταν οι πρωτεΐνες των  χον/δών πέφτουν στο 10-12%, 
τότε οι πρωτεΐνες των καρπών ανεβαίνουν στο 18%
•Όταν, τέλος, οι πρωτεΐνες των χοντροειδών πέφτουν κάτω του 10% , 
τότε οι πρωτεΐνες των καρπών φτάνει στο 20% !!!!.
 β. Στα ζώα χαμηλής  γαλακτοπαραγωγής:    
Και εδώ συμβαίνει το αντίστοιχο αλλά  κατά δύο μονάδες λιγότερες:
•Χοντροειδείς άνω του15%  ► καρποί 12 %
•Χοντροειδείς ...     12-15% ► καρποί 14%  
•Χοντροειδείς ...     10-12% ► καρποί 16%
•Χοντροειδείς κάτω του10% ► καρποί 18%.
Στη πράξη, οι καλά ενημερωμένοι παραγωγοί με ζώα υψηλής γαλακτοπαραγωγής καταρτίζουν  ολικά σιτηρέσια με πρωτεΐνες 16%.. 
 
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ  ΤΡΟΦΕΣ- ΚΑΡΠΟΙ.
Συμπληρωματικές τροφές χορηγούνται στις περιπτώσεις που δεν επαρκούν οι  χοντροειδείς  ιδίως κατά το προστάδιο του τοκετού (τις 5-6 τελευταίες εβδομάδες της κυοφορίας) και κατά την διάρκεια της υψηλής γαλακτοπαραγωγής  αλλά και στα απογαλακτισμένα και αναπτυσσόμενα κατσίκια
Στο προστάδιο της κυοφορίας χορηγείται σιτηρέσιο γαλουχίας και όχι μείγμα συντήρησης για να δοθεί έτσι χρόνος στους προστόμαχους να εθιστούν στο ίδιο είδος της τροφής με το οποίο  θα διατραφούν όλη την γαλακτική περίοδο .Όσο πιο γρήγορα εθιστούν ζώα σε αυτό το είδος τροφής τόσο πιο πολλή τροφή θα καταναλώνουν αμέσως μετά τον τοκετό προκειμένου να ανταποκριθεί στις αυξημένες απαιτήσεις της γαλακτοπαραγωγής. 
Το ποσό των καρπών που πρέπει να χορηγηθεί κατά το προ του τοκετού στάδιο εξαρτάται:
•Από την ποιότητα των χοντροειδών
•Το ζων βάρος των επιτόκων μητέρων ( 2,3-3% του ζ. βάρους )
•Το βαθμό πάχυνσης
•Την πολυδυμία ή μη..
•Την φυλή των εκτρεφόμενων ζώων.
Αμέσως μετά τον τοκετό:
•ΓΊΝΕΤΑΙ προοδευτική αύξηση των καρπών κατά 15-30 γραμμάρια την ημέρα ώστε την 8η εβδομάδα (και κατά άλλους διατροφολόγους μέχρι την 12η ) να έχει συμπληρωθεί η ανώτερη ποσότητα που πρέπει να τρώει το κάθε ζώο.. 
•Αυτή η αύξηση της τροφής ακολουθεί την αύξηση του γάλακτος. Όσο δηλαδή αυξάνεται η παραγωγή του γάλακτος αυξάνει και η καθημερινή αύξηση της τροφής λαμβάνοντας πάντοτε υπόψη ότι αυτή η ποσότητα καλό είναι να μη  υπερβαίνει τα 1,7 κιλά την ημέρα (προκαλούνται σοβαρές πεπτικές διαταραχές) με εξαίρεση βεβαίως τις πολύ γαλακτοπαραγωγικές  γίδες Nubian (3-4 λίτρα γάλακτος) λόγω των πολλών λιπαρών (5,5-6,5%)  
•Αυτή η μέγιστη ποσότητα (1,7 κιλά) πρέπει να διαμοιράζεται σε τρία γεύματα
και κάθε γεύμα να μη υπερβαίνει τα 700 γραμμάρια. 
Η μέγιστη ποσότητα που πρέπει να φάει το κάθε ζώο προσδιορίζεται κυρίως από την ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος αλλά και την χρονική διάρκεια της γαλακτοπαραγωγής:

Ημέρες γαλουχίας,

Με 1κιλό φύραμα

Για 1 κιλό γάλα

1-100 ημέρες

  2-2,5 κιλά γάλα

 0.4-0,5 κιλά φύραμα

101-200 ημέρες

 2,6- 3κιλά γάλα

0,33-0,38 κιλά φύραμα

201- 300 ημέρες

 3,5- 4 κιλά γάλα

0,25-0,28 κιλά φύραμα

(Brian Tarr Ruminant Nutritionist)

 Είναι προφανές ότι : 

•γίδες, οι οποίες παράγουν 4-5κιλά γάλα κατά τις πρώτες 100 ημέρες της γαλουχίας χρειάζονται 2 κιλά φύραμα καρπών.
•γίδες, οι οποίες παράγουν 4 κιλά (πράγμα σπάνιο) μετά την 200η ημέρα της
γαλακτοπαραγωγής θα χρειάζονται μόνο 1 κιλό φύραμα  καρπών.. Χρειάζονται δηλαδή τη μισή ποσότητα από εκείνη των πρώτων 100 ημερών. Τούτο σημαίνει ότι ζώα που παράγουν 2 κιλά γάλα έχουν ανάγκη  από μισό κιλό φυράματος μόνο.
Τα παραπάνω προφανή αποτελούν γενικές κατευθυντήριες  γραμμές, εμπειρικά δεδομένα και για αυτό  οι ακριβείς ποσότητες  πρέπει να υπολογίζονται λαμβάνοντας υπόψη:
•τους πίνακες αναγκών ( βλέπε επόμενες στήλες)  ,
•την θρεπτική κατάσταση των ζώων,
•το ζων βάρος των ζώων,
•την ποιότητα και πεπτικότητα των χοντροειδών